Felix thong thả dạo bước trên phố Paris. Cách đó vài trăm mét là bờ nam sông Seine. Hai bên bờ san sát những cửa tiệm được trang hoàng cầu kỳ, nhiều nơi phảng phất nét ngoại quốc.
Có một tiệm cắt giấy. Trước cửa bày đủ thứ đồ trang trí bằng giấy, từ những con vật nhỏ xinh đủ màu đến các món đồ trưng trong nhà chạm trổ tinh tế, khiến người ta hoa cả mắt.
Chủ tiệm là một cô gái trẻ đeo món đồ trang sức sặc sỡ trên tóc. Thấy Felix bước vào, nàng niềm nở giới thiệu đủ món hàng.
Cuối cùng, Felix chọn một chiếc chong chóng giấy nhiều màu, có thể cầm gọn trong tay.
Còn một tuần nữa hội nghị mới chính thức khai mạc. Felix vui chơi thỏa thích suốt hai ngày. Từ Bảo tàng Orsay đến Louvre, rồi Nhà thờ Đức Bà Paris nổi tiếng khắp thế giới, hắn tự coi mình là một du khách thuần túy, thong dong thưởng ngoạn phong cảnh, con người cùng những món ăn tinh tế của Paris.
Dù sao, trong tờ giấy nhắn gửi Bộ Pháp thuật Pháp, lịch trình dự kiến của hắn ghi rằng ba ngày nữa mới đến Paris.
Trên con phố hoa lệ, người qua lại đông nghịt. Du khách từ khắp các nước tụ tập nơi đây, chỉ cần ngẩng đầu là có thể trông thấy tháp Eiffel, công trình biểu tượng của quận bảy Paris.
Một đôi vợ chồng trẻ, mỗi người nắm tay một đứa bé, trên tay còn cầm nửa cây kem.
- Mẹ ơi, mẹ ơi, con muốn hoa, con muốn hoa!
Cậu bé chỉ về phía trước. Hai vợ chồng nhìn theo hướng tay con, thấy cách đó chừng mười mét có bảy tám đứa trẻ cùng người nhà vây quanh một thanh niên. Hắn trông rất khôi ngô, dáng người cao ráo, trên mặt nở nụ cười ôn hòa.
Mái tóc đen cùng đôi mắt xanh nhạt trong veo như bầu trời quang đãng khiến người ta có cảm giác hắn rất đỗi thuần khiết.
Felix giấu tay trái sau lưng, tay phải khẽ búng ngón tay. Một bông tulip vàng rực bỗng hiện ra trong tay hắn. Hắn đưa nó cho đứa bé đứng trước mặt.
- Là ảo thuật đường phố đấy.
Người cha nói. Người mẹ chăm chú nhìn bàn tay Felix, nhưng chẳng tìm ra sơ hở nào.
Hai vợ chồng dắt con lại gần. Felix giơ hai bàn tay trống không cho mọi người xem. Ngoài chiếc nhẫn ngọc lục bảo trên tay trái, hắn chẳng có gì trong tay.
Dưới những ánh mắt tò mò, hắn chụm hai tay vào nhau như đang cầu nguyện. Từ đôi bàn tay khép chặt vang lên tiếng chim ríu rít.
- Oa!
Mấy đứa trẻ há hốc miệng, ngay cả cha mẹ chúng cũng lộ vẻ khó tin.
Felix từ tốn xòe tay. Trong lòng bàn tay hắn là một chú chim nhỏ có bộ lông sặc sỡ. Nó linh hoạt ngoảnh cổ nhìn quanh, chẳng hề sợ người. Đôi mắt đen láy nhỏ xíu khiến ai trông thấy cũng muốn nâng niu.
Chú chim thong thả rỉa lại bộ lông. Khi một đứa trẻ đưa tay định chạm vào nó, nó lập tức vỗ cánh bay đi.
Mọi người ngẩng đầu, dõi mắt theo đường bay của chú chim cho đến khi nó khuất dạng giữa trời.
Felix cúi chào, từ chối mấy đồng xu cùng những tờ tiền người ta đưa, rồi nhẹ nhàng rời đi.
…
Tại Đại học Paris I, Felix dạo quanh khuôn viên trường danh tiếng của nước Pháp. Nơi đây đẹp như tranh vẽ. Nhiều người trẻ trạc tuổi hắn nhàn nhã ngồi trên bãi cỏ, chuyện trò tự do, thoải mái.
Hai nữ sinh trẻ tò mò nhìn hắn. Cô gái tóc tím màu nho ghé tai bạn mình thì thầm:
- Cậu nhìn kìa, người kia đẹp trai thật. Không biết học khoa nào nhỉ?
Bạn cô quả quyết:
- Chắc chắn không phải sinh viên trường mình.
- Vậy có thể là sinh viên trường khác, hoặc khách tham quan?
- Cậu cứ đến hỏi là biết.
- Sao lại không chứ?
Cô gái tóc tím đứng dậy, bước đến bên Felix. Nàng cất tiếng chào bằng tiếng Pháp, giọng hơi uể oải:
- Xin chào, tôi là Amandine Zoé.
Felix quay lại, ôn tồn đáp:
- Xin chào cô Zoé. Cô cứ gọi tôi là Felix, Felix Hap.
Zoé khựng lại một thoáng rồi nói:
- Mắt anh đẹp thật. À, anh có thể gọi tôi là Amandine.
- Được, Amandine.
Cô gái tên Amandine rất hoạt bát, nhiệt tình, chuyện trò cũng cởi mở. Nàng đưa Felix đi thăm trường, kiêm luôn vai trò hướng dẫn viên.
- Đây là tòa nhà giảng dạy môn lịch sử… Kia là khu nhân văn… À, tôi nhớ ra rồi! Hôm nay có buổi giảng công khai của một giáo sư triết học rất nổi tiếng!
Amandine mở to mắt. Nàng lộ vẻ phân vân, tựa như đang cân nhắc giữa Felix và buổi giảng kia.
- Tôi có thể đến nghe thử không?
Felix mỉm cười hỏi.
- Tất nhiên rồi. Tôi cứ tưởng anh không thích triết học cơ.
Nàng thở phào nhẹ nhõm.
- Tôi quả thật không hiểu nhiều về môn này, nhưng thỉnh thoảng nghe thử cũng hay.
Amandine dẫn Felix vào một giảng đường rộng rãi. Khóe mắt nàng liếc thấy cô bạn đang tức tối nhìn mình. Amandine cười gượng, kéo Felix ngồi xuống.
Buổi giảng nhanh chóng bắt đầu. Ánh sáng trong giảng đường tối dần, một luồng sáng rọi xuống bục giảng.
Một người đàn ông trung niên ăn mặc nghiêm chỉnh đứng trên bục. Ánh mắt ông sâu thẳm, giọng nói từ tốn:
- Tồn tại là gì? Ý nghĩa của đời người là gì?
- Trước khi các em chào đời, chúng ta từng trải qua một thời đại niềm tin lung lay. Mượn lời Nietzsche, khi ấy chúng ta lần đầu nhận ra rõ ràng rằng “Thượng đế đã chết”.
- Tư tưởng của con người đã đổi thay. Chiến tranh khiến chúng ta suy ngẫm về ý nghĩa của sự sống. Những suy tưởng ấy bắt đầu từ Kierkegaard và Dostoevsky, lên đến đỉnh cao trong thời kỳ Sartre và Camus sau Thế chiến thứ hai, rồi lặng lẽ suy tàn cho đến tận hôm nay.
- Có người đặt ra thuật ngữ chủ nghĩa hiện sinh. Nhưng chủ nghĩa hiện sinh không thể xem là một nhánh triết học có hệ thống. Không có môn học nào gọi là triết học hiện sinh, nó nhiều lắm chỉ là một cái nhãn.
- Hôm nay, tôi muốn chia sẻ với các em vài cách nghĩ thường gặp về “sự tồn tại”.
- Chẳng hạn, các em là kết quả từ những lựa chọn của chính mình.
- Hoặc thời gian là thước đo duy nhất để xác định một thứ có tồn tại hay không.
…
- Nhiều người cho rằng chủ nghĩa hiện sinh ra đời trong những quán cà phê ở bờ trái Paris, là sản phẩm tưởng tượng của một đám người chán đời. Đó hoàn toàn là một định kiến. Ngoài kia có nhiều người vẫn âm thầm sống theo những quan niệm hiện sinh đáng quý.
- Khổ đau và nghịch cảnh khiến người ta tuyệt vọng. Tuyệt vọng khiến người ta suy ngẫm về ý nghĩa của sự tồn tại, còn suy ngẫm có thể mở ra một cuộc đời mới.
Chẳng mấy chốc, hai tiếng đồng hồ đã trôi qua.
Một sinh viên giơ tay hỏi:
- Bình thường, chúng ta đâu có nghĩ về “ý nghĩa của sự tồn tại”. Chỉ khi bi quan, tuyệt vọng, ý nghĩ ấy mới nảy ra. Như vậy có phải chủ nghĩa hiện sinh thực chất là một luận điệu bi quan không?
- Chẳng lẽ chúng ta nghiên cứu chủ nghĩa hiện sinh là để khỏi phải có người khác nghiên cứu chủ nghĩa hiện sinh sao?
Vị giáo sư đáp bằng giọng hài hước:
- Ý kiến thú vị đấy. Em có thể đăng ký làm nghiên cứu sinh của tôi.
- Tôi cần nhấn mạnh rằng chủ nghĩa hiện sinh là một thứ lạc quan được nâng đỡ bởi lý trí và logic. Hãy tưởng tượng đời em chìm trong tăm tối, chiến tranh, đói kém, công nghệ thay thế con người… Tóm lại, em chẳng tìm thấy ý nghĩa nào trong sự tồn tại của mình.
- Khi ấy, chủ nghĩa hiện sinh sẽ nói với em rằng: dù đời em đầy bi kịch, em vẫn phải gắng sống, tự mình lựa chọn ý nghĩa cho cuộc đời mình. Rồi em sẽ nhận ra, bản thân sự tồn tại của em đã tạo thêm những biến số cho thế giới. Tốt cũng có, xấu cũng có, cứ thế thay đổi không ngừng.
Nhiều người đồng loạt giơ tay.
Vị giáo sư chỉ Felix.
Felix đứng lên:
- Thưa giáo sư, trong những quan điểm thầy vừa trình bày, có một cách cho rằng tồn tại là nhìn thấy, là cảm nhận, là trải nghiệm. Vậy với những điều xa xôi, thậm chí có lẽ chẳng bao giờ xuất hiện trong hiện thực, như phép thuật trong phim ảnh, chúng ta phải cảm nhận và trải nghiệm chúng ra sao?
Câu hỏi của Felix khiến sinh viên trong giảng đường bật cười khẽ. Giữa một vấn đề triết học nghiêm túc lại chen vào chuyện phép thuật, quả là khá thú vị.
Một hai sinh viên huýt sáo, tỏ vẻ tán thành sự “táo bạo” của Felix.
Vị giáo sư suy nghĩ một lát rồi đáp:
- Phép thuật là sản phẩm của trí tưởng tượng. Hiện nay, nó chỉ tồn tại trong những thứ do con người tưởng tượng ra, chẳng hạn phim ảnh, tiểu thuyết. Vậy phép thuật có thật sự tồn tại không? Hay nó chỉ là sản phẩm của tư duy, do bộ não khiến chúng ta tin rằng nó có thật?
- Nếu một ngày phép thuật thật sự xuất hiện trong hiện thực thì sao ạ?
Felix hỏi tiếp.
Vị giáo sư bật cười:
- Nếu phép thuật thật sự “tồn tại” trong hiện thực, không thể nào chẳng ai hay biết. Khoa học ngày nay đã phát triển đến mức con người có thể đặt chân đến mọi ngóc ngách trên thế giới. Dù là bầu trời hay đại dương, cũng chẳng ngăn nổi bước chân khám phá của con người.
Nhưng rất nhanh sau đó, ông nhận ra hôm nay mình gặp phải một sinh viên hết sức kiên trì.
- Ý tôi là, xin thứ lỗi, ta có thể đặt ra một giả thiết. Có một nhóm pháp sư dùng đủ loại phép thuật kỳ diệu che giấu sự tồn tại của họ. Nhưng một ngày nọ, thầy phát hiện ra họ…
Felix ngừng một lát rồi hỏi:
- Thầy sẽ làm gì?