Bàng Xuân Lai đưa ít bạc, bảo Triệu Hãn và mọi người ra trấn mua thức ăn. Hắn định cùng thầy trò đón lễ cho vui. Hắn còn gọi cả nhà Từ Dĩnh đến, nói là giúp nấu nướng, chẳng qua tìm cách đỡ đần họ thôi.
Ba người đến trấn Hà Khẩu. Cách phường Tam Nhân không xa, một tấm phường thờ liệt nữ mới dựng sừng sững bên đường.
- Vội vàng quá đấy! Phí Như Hạc buột miệng.
Triệu Hãn lẩm bẩm:
- Không vội không được. Danh tiếng nhà họ Phí trông cả vào tấm phường này để gỡ gạc.
So với phường Tam Nhân cao lớn, hoa lệ, tấm phường liệt nữ này đúng là làm qua loa. Chữ khắc xong là dựng ngay bên sông, cạnh đá còn lởm chởm, chưa kịp sửa sang.
Những chỗ còn lại, thợ dựng giàn giáo lên rồi từ từ đục đẽo, mài giũa. Có khi còn phải làm thêm một hai năm nữa.
Thủ tục cũng chưa xong.
Huyện nha đã làm đơn xin triều đình ban biển khen, nhưng tờ tâu còn chưa gửi lên kinh thành. Nhanh nhất cũng phải đến cuối xuân năm sau mới được chuẩn y.
Mọi chuyện chẳng khác trò đùa, quan phủ cũng lười truy cứu.
Mấy chục năm trước, việc dựng phường thờ tiết hạnh còn bị xét duyệt nghiêm ngặt. Nay thì lan tràn khắp nơi. Đại Minh có ba vạn sáu nghìn tấm phường tiết hạnh, một nửa dựng vào cuối triều. Dù sao chỉ cần có tiền làm đơn xin dựng, triều đình cũng chuẩn cho.
Sang triều Thanh, chuyện ấy còn quá đà hơn. Số liệt nữ giữ tiết lên tới cả triệu người. Trong hai trăm chín mươi sáu năm, tính ra mỗi huyện có hơn ba nghìn liệt nữ!
Nói cho cùng, đó giống một cuộc ganh đua giữa các dòng họ, đồng thời cũng là thành tích để quan địa phương khoe khoang.
Lấy phủ Huy Châu làm ví dụ. Số liệt nữ giữ tiết ở đó là: đời Đường có hai người, đời Tống năm người, đời Nguyên hai mươi mốt người, đời Minh bảy trăm mười người, đời Thanh bảy nghìn không trăm chín mươi tám người.
Con số tăng vọt ấy bắt đầu từ cuối triều Minh, rồi bùng lên dưới triều Thanh. Chỉ nhìn vào đó cũng đủ thấy lễ giáo đã méo mó đến mức nào.
Phí Như Hạc hạ giọng hỏi:
- Chuyện kia không bị lộ chứ? Phí Nguyên Giám ngày nào cũng ở cạnh chúng ta, liệu hắn có nghi ngờ gì không? Bây giờ cứ thấy hắn là ta chột dạ.
Phí Thuần phụ họa:
- Đúng vậy, ta cũng sợ lắm.
Triệu Hãn cười hỏi:
- Hai người đang nói gì thế? Ta chẳng làm điều khuất tất nào, nghe chẳng hiểu gì cả.
Phí Như Hạc ngẩn ra, rồi gật đầu lia lịa:
- Phải phải, nghe chẳng hiểu gì. Ta cũng có làm gì đâu.
Phí Thuần bối rối nói:
- Thiếu gia, ta vẫn sợ lắm.
Phí Như Hạc lập tức quát:
- Có làm điều xấu đâu mà sợ cái quái gì!
Phí Thuần vội ngậm miệng.
Từ Dĩnh tò mò hỏi:
- Mấy người đang nói gì vậy?
Triệu Hãn cười giải thích:
- Không có gì. Hai người họ lén nhìn quả phụ tắm, suýt nữa bị bắt quả tang.
Phí Như Hạc chối phăng:
- Ta không có, đừng nói bậy!
Triệu Hãn cười:
- Đúng rồi, không nhận thì coi như chưa từng làm.
Phí Như Hạc kêu oan:
- Ta thật sự không lén nhìn quả phụ tắm mà!
…
Khoảng niên hiệu Thành Hóa, Hoằng Trị, kinh tế xã hội bắt đầu phát triển mạnh. Dân thường cũng ham vui lễ tết. Ba ngày trước đông chí, các cửa tiệm đã lần lượt đóng cửa. Mọi người qua lại thăm hỏi, náo nhiệt chẳng khác gì ăn tết.
Nhưng trấn Hà Khẩu không thể nghỉ bán. Nơi đây là đầu mối giao thương của tám tỉnh, thuyền buôn tấp nập, phố chợ phồn thịnh.
Đến trấn, Triệu Hãn thấy từ người bán hàng rong đến kẻ khuân vác đều mặc áo mới. Ít ra cũng thay bộ đồ tươm tất nhất.
Nhiều phu khuân vác gánh hàng lên thuyền chở khách hoặc đưa đến quán trọ.
Trên những đòn gánh ấy chất đầy quà cáp, người ta gọi là “mâm đông chí”. Nhà bình thường chỉ cần xách hộp thức ăn sang thăm hỏi, cốt gửi chút lòng thành. Còn nhà giàu thế lực thì phải thuê người gánh quà, lễ mọn quá sẽ mất mặt.
Thỉnh thoảng có thương khách từ nơi xa không về nhà kịp dịp đông chí. Giữa bạn hàng với nhau, phép lịch sự dĩ nhiên không thể thiếu.
Bởi vậy, các tửu lâu trong trấn còn chuyên bán “gói quà đông chí”, chia thành nhiều hạng giá, lại nhận giao tận nhà.
Triệu Hãn đi dọc bờ sông, thấy một phu gánh quà bước lên thuyền.
Chưởng quầy thứ hai mặc áo lụa, chắp tay với khách buôn trên thuyền:
- Tôi thay mặt hiệu Trường Long đến chúc đông chí. Kính chúc lão gia quý hiệu làm ăn phát đạt, cũng chúc huynh Lưu gặp nhiều may mắn, tiền bạc đầy nhà.
Khách buôn lập tức đáp lễ:
- Phí chưởng quầy khách sáo quá. Chút lễ mọn, xin nhận cho.
Ngay cả những phu gánh quà cũng được thưởng tiền.
Qua bến tàu, vào phố trấn, Triệu Hãn phải thừa nhận vùng Giang Nam nhìn chung vẫn rất giàu có.
Một kiểu giàu có méo mó.
Trong đám người qua lại, có kẻ mất ruộng, không hộ tịch; có người là gia nô của nhà quyền thế. Cuộc sống của họ vẫn khá ổn, ít nhất bề ngoài trông là vậy. Bảo họ nổi dậy làm loạn thì không thể.
Trừ phi tai họa liên tiếp mấy năm, triều đình lại tăng thuế!
Giá cả đã nhích lên, tiền Bàng Xuân Lai đưa không đủ, Triệu Hãn và Phí Như Hạc phải bỏ thêm. Họ mua mấy cân bột nếp, một cân thịt lợn, hai con cá chép, một con gà trống lớn, cùng ít trái cây sấy và rau củ, rồi vui vẻ quay về núi Hàm Châu.
Phí Như Hạc phấn khởi ra mặt. Trước nay hắn chưa từng tự tay đi chợ mua thức ăn, thấy món gì cũng lạ.
Trên đường về, họ còn gặp mấy nhà nông đi chúc đông chí.
Những nhà ấy dù nghèo đến đâu cũng mặc bộ quần áo đẹp nhất, xách “mâm đông chí” đi thăm họ hàng, bạn bè.
Có khi trong hộp của họ chỉ có một bát cơm gạo lứt.
Phí Thuần bỗng chỉ về phía xa:
- Thiếu gia, đó là kiệu nhà mình!
- Đúng thật! Phí Như Hạc vội xách con gà trống lớn đuổi theo.
Lâu thị, vợ Phí Ánh Hoàn, lúc này đang ngồi trong một cỗ kiệu mui, đi thẳng về phía thư viện Hàm Châu.
Đoàn người đi rất dài. Phía sau còn hai cỗ kiệu nữa, chở các con gái của Phí Ánh Hoàn.
Hơn mười phu khuân vác nối đuôi nhau, gánh quà biếu thầy và bạn học.
- Mẹ, mẹ, đợi con với! Phí Như Hạc vui vẻ chạy theo.
Lâu thị chưa nghe thấy, nhưng cô bé ngồi trên kiệu đã reo lên:
- Anh kìa, anh ở phía sau!
Lâu thị vội bảo hạ kiệu, mừng rỡ ngắm con trai.
Phí Ánh Hoàn có hai con gái. Con lớn tên Phí Như Lan, năm nay mười ba tuổi, đã được đính hôn. Con thứ tên Phí Như Mai, năm nay bảy tuổi. Bên cạnh cô bé lúc này còn có Triệu Trinh Phương.
Trước đó, Lâu thị đã sinh thêm hai lần, một đứa sẩy thai, một đứa chết yểu.
Triệu Trinh Phương đứng cạnh nhị tiểu thư, mặc bộ áo mới tinh, từ xa nhìn nhị ca mà cười ngây ngô.
Phí Như Hạc hỏi:
- Mẹ, chị cả, em gái, sao mọi người lại đến đây?
Lâu thị nhẹ nhàng vuốt tóc con trai, mỉm cười:
- Cha con sai người báo tin, nói năm nay không về nhà đón đông chí, sẽ ở thư viện đóng cửa đọc sách. Ông ấy còn bảo con dạo này tiến bộ, chăm học hơn trước, đợi đến tết sẽ cùng về nhà. Mẹ không yên tâm nên đưa các chị em đến thăm con.
Phí Như Hạc hỏi:
- Vậy mẹ cũng ở thư viện đón lễ ạ?
Lâu thị cười đáp:
- Chiều nay mẹ về nhà. Ngày mai trong nhà cũng phải ăn mừng đông chí.
Phí Thuần xách lỉnh kỉnh nhiều thứ nhất, cuối cùng cũng đuổi kịp Triệu Hãn. Hắn lanh miệng chúc:
- Thuần nhi chúc mẹ đón đông chí vui vẻ, chúc chị Lan đón đông chí vui vẻ, chúc em Mai đón đông chí vui vẻ!
Triệu Hãn chỉ đặt miếng thịt lợn xuống, chắp tay:
- Bái kiến thiếu phu nhân, chào đại tiểu thư, chào nhị tiểu thư.
Từ Dĩnh vội làm theo:
- Con chúc phu nhân đón đông chí vui vẻ, chúc hai vị tiểu thư đón đông chí vui vẻ!
Lâu thị rất vui, khen:
- Các con đều ngoan cả.
Nghênh Xuân lập tức đến phát tiền. Đó không phải tiền thưởng, mà là tiền mừng dịp đông chí.
Từ Dĩnh còn định từ chối, Triệu Hãn lén đá nàng một cái. Nhận tiền xong, nàng lại vội cảm ơn.
Đoàn người tiếp tục lên đường.
Triệu Hãn đi đến bên Triệu Trinh Phương, khẽ hỏi:
- Em gái, những ngày qua sống có tốt không?
Triệu Trinh Phương vui vẻ đáp:
- Tốt lắm. Phu nhân, tiểu thư, cả các bà, các chị trong viện trong đều đối xử với em rất tốt.
Triệu Trinh Phương giờ là bạn chơi của nhị tiểu thư. Đám a hoàn trong viện trong chỉ cần chưa ngu ngốc thì chẳng ai dám bạc đãi cô bé.
Triệu Hãn lại hỏi:
- Em thay được mấy cái răng rồi?
- Từ ngày nhị ca đi, em chỉ rụng một cái thôi.
Triệu Trinh Phương nhe miệng, để lộ khoảng trống vì rụng răng.
- Em cũng đang thay răng.
Phí Như Mai đột nhiên lên tiếng, còn cố ý há miệng cho Triệu Hãn nhìn rõ.
Triệu Hãn thuận miệng khen:
- Răng nhị tiểu thư thay đẹp lắm, đều mà trắng.
Phí Như Mai tò mò nhìn hắn:
- Anh là anh của Xuân Phương phải không? Xuân Phương hay kể chuyện lắm. Muội ấy nói anh đến Thiên Tân lợi hại ghê gớm, còn đánh đuổi được bao nhiêu kẻ xấu.
Triệu Trinh Phương hơi bất an, gọi:
- Nhị ca, giờ em tên là Xuân Phương. Em sợ đổi tên rồi sẽ bị mắng.
Xuân Phương ư?
Cái tên nghe quê mùa thật.
Nhưng cũng chẳng sao, đợi lớn lên rồi đổi lại tên cũ là được.
Triệu Hãn cười nói:
- Xuân Phương nghe cũng hay mà.
Phí Như Mai lại hỏi:
- Này, anh của Xuân Phương, anh cũng là trẻ con, không sợ người lớn sao? Sao anh dám đuổi kẻ xấu đi?
Triệu Hãn đáp:
- Kẻ xấu bắt nạt em gái ta, đương nhiên ta phải đuổi chúng đi.
Phí Như Mai bĩu môi:
- Vậy anh tốt thật đấy. Anh em thì chẳng tốt chút nào, chỉ biết bắt nạt muội. Lần trước về nhà còn lấy sâu róm dọa muội.
Triệu Hãn nói:
- Ta sẽ đánh hắn giúp muội.
Phí Như Mai mở to mắt:
- Thật không? Nhưng anh là thư đồng của anh ấy, thư đồng sao đánh thiếu gia được?
Triệu Hãn đáp:
- Hắn mà dám bắt nạt muội, ta nhất định đánh hắn.
Phí Như Mai vui vẻ vỗ tay:
- Vậy nói rồi nhé, không được nói dối.
- Ta không nói dối đâu.
Triệu Trinh Phương đắc ý khoe:
- Nhị ca em giỏi lắm!
Phí Như Mai ngồi trong kiệu, chìa tay ra:
- Chỉ nói miệng thì không tính. Mình móc ngoéo đi.
Dỗ trẻ con, Triệu Hãn thừa sức.
Hai người móc ngoéo xong, Phí Như Mai bỗng gọi lớn:
- Anh, từ nay không được bắt nạt muội nữa, nếu không thư đồng của anh sẽ đánh anh đấy!
Triệu Hãn cạn lời, coi như không nghe thấy.
Mọi người, kể cả Lâu thị, đều quay đầu nhìn sang.
Phí Như Hạc giơ nắm đấm lên:
- Hắn đánh không lại ta đâu, chỉ biết bỏ chạy.
Phí Như Mai đáp:
- Anh của Xuân Phương lợi hại lắm, ở Thiên Tân anh ấy đánh đuổi được bao nhiêu kẻ xấu!
- Ta cũng biết đánh kẻ xấu! Phí Như Hạc không chịu lép.
Triệu Hãn chỉ biết bất đắc dĩ. Xuyên không thành một đứa nhóc, ngày ngày hắn đành phải giao du với một đám nhóc con.