Hạ Ấp thuộc Tống Châu, nằm về phía đông nam thành Tống Châu. Đây cũng là nơi hai cánh quân của Vương Tiên Chi và Hoàng Sào hẹn nhau hội quân.
Huyện lệnh đã quyên góp một khoản tiền lương từ các nhà quyền thế trong vùng, lại mở kho phủ bù thêm, rồi sai người cung kính mang đến doanh trại nghĩa quân, đổi lấy lời hứa không vào thành. Bởi vậy, quân Hoàng Sào mới đóng ngoài đồng hoang.
Đêm ấy, giữa vùng đất hoang mênh mông dựng lên một chiếc lều quân lớn khác thường. Khung lều chống bằng những thanh gỗ, đủ chỗ cho cả trăm người dự tiệc. Người ngồi bên trong dĩ nhiên đều là thủ lĩnh có tiếng của hai cánh quân.
Sau ngày chia tay, cả hai bên đều có thêm vài thủ lĩnh mới. Vương Tiên Chi làm chủ tiệc, đích thân giới thiệu từng người.
Hai người một cao một thấp là hai anh em Thượng Quân Trường và Thượng Nhượng, những môn đồ đắc ý nhất của ông. Người có dáng vẻ thanh tú, ôn nhã như một thư sinh là Liễu Ngạn Chương, phó minh chủ Chấn Y Minh. Người sinh ra đã có gương mặt xanh lè là Tần Ngạn, thiếu chủ Trúc Hoa Bang. Ngoài ra còn nhiều người khác, đều là những nhân vật lừng danh trong giang hồ.
Vương Tiên Chi dù sao cũng là người đứng đầu môn phái lớn nhất võ lâm, lại giữ ngôi minh chủ suốt bốn mươi năm, thanh danh vang dội khắp giang hồ. Dẫu vừa đại bại dưới tay lão tướng Tống Uy, tổn thất binh mã nặng nề, số cao thủ trong quân ông ta vẫn vượt xa phía Hoàng Sào.
Chu Ôn lặng lẽ nghe Vương Tiên Chi giới thiệu các hào kiệt. Giữa tiếng chén đũa chạm nhau, hắn ghi nhớ hết dáng vẻ, tướng mạo của từng người.
Thật ra hắn vốn chẳng thích nhớ nhiều người đến thế.
Thuở thiếu niên, hắn từng chê trách Vương Tiên Chi nắm ngôi minh chủ võ lâm mà không thể quét sạch bọn gian tà trong giang hồ.
Nhưng hôm nay tận mắt thấy phong thái của ông ta, lại được ông ta chỉ điểm vài chiêu võ học, hắn đã thật lòng kính phục vị tông sư bậc nhất đương thời này. Một người có thể kết giao sống chết với sư phụ Hoàng Sào, hẳn đâu phải kẻ tầm thường chỉ biết cậy sức.
Nhân vật như vậy cũng khởi binh chống lại triều đình nhà Đường. Xem ra mâu thuẫn giữa quan lại trong triều và những anh hùng nơi thôn dã đã đến hồi không chết không thôi!
Giới thiệu các thủ lĩnh xong, Vương Tiên Chi lại mời một người bước lên. Người này mặc áo quan cổ tròn của nhà Đường, đội mũ cánh chuồn, chân đi ủng da. Trán hắn rộng, mặt mày bóng nhẫy. Qua khe hở dưới mũ còn thấy tóc trên đầu thưa thớt.
Hoàng Sào và Chu Ôn thấy hắn mặc quan phục nhà Đường, đều lộ vẻ kinh ngạc. Vương Tiên Chi giới thiệu:
- Đây là sứ giả triều đình, Nhậm lang trung ở Bộ Lễ.
Hoàng Sào đứng phắt dậy:
- Sứ giả? Triều đình phái tới ư? Vương Tiên Chi, nói cho rõ, huynh định làm gì?
- Hiền đệ đừng nóng. Không giấu gì đệ, huynh đã bàn bạc ổn thỏa với triều đình, định nhận chiêu an.
Vị khâm sai xen lời:
- Đúng vậy. Chiêu an minh chủ Vương là ý của tướng quốc họ Trịnh.
Nhậm khâm sai vừa dứt lời, Thượng Quân Trường trong hai anh em họ Thượng liền tiếp lời:
- Tướng quốc họ Trịnh thanh liêm chính trực, thương dân như con. Chúng ta khởi binh chẳng qua vì hạn lụt liên miên, quan lại địa phương tham tàn làm bậy, buộc lòng phải cùng dân chúng nổi lên. Nay tướng quốc họ Trịnh đã thuyết phục thiên tử chiêu an, ắt hẳn có kế hoạch chu toàn để cứu giúp dân đói, trừng trị kẻ tham tàn. Từ nay chúng ta giải tán quân ngũ, cùng nhau ra sức phụng sự triều đình, gây dựng một thời thịnh thế. Mai sau nhắc lại, đó cũng là một giai thoại đẹp.
Thượng Quân Trường lời lẽ thô mộc mà ý tứ kín kẽ. Gã đổ nguyên do nghĩa quân nổi dậy cho thiên tai và quan lại tham tàn, ngụ ý thiên tử sáng suốt, triều đình anh minh, chỉ có đám gian thần cấp dưới làm bậy. Như vậy, các thủ lĩnh nghĩa quân đều có đường lui, triều đình cũng giữ được thể diện.
Thượng Quân Trường là đại đệ tử được Vương Tiên Chi yêu quý nhất. Gã nói vậy, rõ ràng đã có sự chuẩn bị từ trước.
Vương Tiên Chi cũng đứng lên, thở dài một tiếng. Ông nhìn Hoàng Sào, người đang nổi gân xanh trên mặt, như sắp sửa bùng nổ:
- A Sào, đệ đừng nổi giận. Hãy nghe huynh nói mấy lời tận đáy lòng.
Hoàng Sào khịt mũi:
- Có gì thì nói mau!
Vương Tiên Chi nói:
- Đệ và huynh quen biết từ thuở nhỏ, hẳn đệ cũng biết nhà huynh vốn là hậu duệ họ Vương ở Lang Gia. Tổ tiên nhà huynh là Vương Hi Chi, vị thư thánh lừng danh. Chỉ vì từ cuối đời Tùy sang đời Đường, họ Vương ở Lang Gia sa sút, nhánh nhà huynh mới bị gạch khỏi sổ sĩ tộc, đường truyền kinh học cũng đứt đoạn.
Đối với một gia tộc sĩ tộc, việc truyền dạy kinh học vô cùng quan trọng. Không có mạch truyền thừa, nhà ấy sẽ chẳng còn được ghi tên trong hàng sĩ tộc.
Hoàng Sào lạnh giọng:
- Ta đương nhiên biết.
Vương Tiên Chi tiếp lời:
- Chấn Y Minh ở Thanh Tề, Thiếu Lâm Tự ở Tung Sơn, Tàng Kiếm Sơn Trang ở Dương Châu, Lang Gia Các ở Giang Tả, Đường Môn ở Tây Thục và Thiên Sư Phủ ở Long Hổ Sơn được gọi là sáu đại phái trong thiên hạ. Lang Gia Các ở Giang Tả do Trần Khánh Chi, danh tướng nhà Lương thời Nam Bắc triều, người vì ngưỡng mộ họ Vương ở Lang Gia mà lấy tên giả Mai Trường Tô, sáng lập. Chỉ thế cũng đủ thấy danh tiếng lẫy lừng của họ Vương nhà ta thuở trước.
Mắt ông ánh lên vẻ chân thành nồng nhiệt, cả người như chìm vào hồi ức:
- A Sào, thuở thiếu niên, huynh thật lòng ngưỡng mộ đệ. Đệ thông minh, có tài, lại đọc sách giỏi. Huynh từng nói với đệ, sau này nếu đệ làm tể tướng, huynh sẽ làm đại tướng quân. Hai ta cùng phò trợ xã tắc, gây dựng lại thời thịnh thế nhà Đường.
Vương Tiên Chi lắc đầu:
- Nào ngờ giữa thời thế mà môn phiệt nắm trọn quyền hành, người tài giỏi xuất chúng như đệ, thơ văn vang danh thiên hạ, vậy mà thi mãi chẳng đỗ. Huynh thật ngưỡng mộ con cháu sĩ tộc đang hiển hách. Họ chẳng cần bỏ ra bao nhiêu công sức đã được ghi tên trong triều, được hoàng gia trọng dụng. Còn huynh, dù mang danh cao thủ số một thiên hạ, minh chủ võ lâm, rốt cuộc vẫn chỉ là kẻ áo vải trong đám lục lâm.
Nói đến đây, ánh mắt Vương Tiên Chi bỗng bừng lên:
- Nhưng từ hôm nay, mọi chuyện sẽ khác. Có tướng quốc họ Trịnh đứng ra bảo đảm, triều đình nhất định không giở trò. Hai ta đã đến tuổi trung niên, vẫn còn cơ hội thực hiện giấc mộng thuở thiếu thời, bước vào triều đình thi thố tài năng. Chẳng phải đó chính là điều hai ta mong muốn sao?
Hoàng Sào nghe đến đâu gật đầu đến đó, miệng ừm ừm. Thấy Hoàng Sào dường như định tán thành, Chu Ôn chợt lạnh lòng. Hắn nhìn kỹ lại, mới thấy Hoàng Sào chẳng biết từ lúc nào đã bước tới trước mặt Vương Tiên Chi.
- Huynh nói rất đúng, nhưng mà…
Hoàng Sào thong thả giơ bàn tay trái lên. Bốp một tiếng, lòng bàn tay giáng thẳng vào mặt Vương Tiên Chi, cao thủ số một thiên hạ. Máu lập tức tóe ra.
Hoàng Sào chưa chịu dừng tay. Hắn vung thêm một cái vào bên má còn lại của Vương Tiên Chi. Cái tát này mạnh hơn, đánh bật hai chiếc răng dính máu bay vút đi, cắm sâu vào cột gỗ chống lều, ngập hơn một tấc.
Hai cái tát khiến cả lều im phăng phắc. Không khí như đông cứng. Lúc này, dẫu một cây kim rơi xuống đất, mọi người cũng nghe rõ mồn một.
Minh chủ võ lâm Vương Tiên Chi nào từng bị ai tát thẳng vào mặt giữa chốn đông người? Có ai dám làm vậy? Ngay cả Ma Quân, kẻ từng giao chiến với ông suốt ba ngày ba đêm cách đây bốn mươi năm, cũng chẳng thể tát ông một cái!
Chu Ôn nhìn Hoàng Sào vung tay tát Vương Tiên Chi, toàn thân sảng khoái như vừa ăn quả nhân sâm. Hắn phải cố nhịn mới không bật cười thành tiếng.
Đánh người thì đừng đánh mặt. Nhưng Chu Ôn lại thích đánh vào mặt người khác, cũng thích nhìn người ta bị tát.
Đã lâu lắm rồi hắn mới vui đến thế.
- Người đời hẳn sẽ tưởng ta đánh huynh vì triều đình chưa ban cho ta chức quan rõ ràng. Vậy hôm nay ta nói thẳng, ta chẳng thèm quan tước nhà họ Lý! Từ lúc thi trượt, bước ra khỏi cổng thành Trường An, ta đã không còn trông mong gì vào triều đình nhà Đường nữa.
Hoàng Sào gọi từng tiếng một:
- Vương Tiên Chi! Nếu huynh khăng khăng nhận chiêu an, tình nghĩa hơn bốn mươi năm giữa chúng ta đến đây là dứt. Sau này gặp nhau trên chiến trường, ta với huynh sẽ thành kẻ thù, không chết không thôi.
Dứt lời, Hoàng Sào phất tay áo, quay lưng bước thẳng ra ngoài lều, chỉ để lại một bóng lưng cao lớn.
Mọi thứ trong lều như ngưng đọng. Thời gian tưởng chừng đã đông cứng suốt nghìn vạn năm, đến hơi thở của mọi người cũng chẳng nghe thấy. Ai nấy đứng trơ như tượng đất, sững sờ trước chuyện vừa xảy ra.
Không biết bao lâu sau, âm thanh mới trở lại. Dường như đến lúc ấy, thời gian mới tiếp tục trôi.
- Ha ha ha ha… Đánh hay lắm, đánh hay lắm!
Người phá vỡ sự im lặng là Vương Tiên Chi. Ông nhìn theo cánh cửa lều nơi Hoàng Sào vừa khuất bóng, cất tiếng cười vang.
Các hào kiệt dưới trướng Vương Tiên Chi nghe vậy liền rút binh khí, bật dậy. Đi đầu là một hán tử cầm bút phán quan, theo sau là Tần Ngạn của Trúc Hoa Bang. Đám hào kiệt trong quân Vương Tiên Chi lập tức vây chặt các tướng lĩnh phía Hoàng Sào, mắt ai nấy đều đằng đằng sát khí.
Rõ ràng họ cho rằng Vương Tiên Chi giận quá hóa cười, định ngay tại đây tiêu diệt quân Hoàng Sào. Bởi vậy, ai nấy tranh nhau ra tay, vây Chu Ôn và những người khác vào giữa.
Vị sứ giả triều đình thì cười cợt, nhìn Chu Ôn cùng đồng bọn như nhìn đám người sắp chết.
Chu Ôn lại thấy một nỗi chán ngán xuyên thấu tâm can. Hắn thầm nghĩ: “Vì sao đám người này lúc này vẫn chẳng khác gì lũ nhà quê tầm thường? Vừa tầm thường, vừa cứng nhắc, lại nhạt nhẽo?”
Hắn thất vọng đến nỗi suýt ngáp.
Chu Ôn nhìn sang bên cạnh. Một thiếu niên vóc người vừa tầm, dung mạo khá thanh tú, mặt đã trắng bệch, mồ hôi lạnh chảy ròng ròng. Hắn lắp bắp vì sợ:
- Thế… thế này…
Người này là Lâm lang quân, cháu trai bên chị em của Hoàng Sào. Cậu ta hiền lành thật thà, năng lực tầm thường.
Chu Ôn thản nhiên vỗ vai cậu:
- Lâm lang quân, đừng lo. Theo ta thấy, Hoàng soái không đến nỗi nhìn lầm người.
Lâm lang quân kinh ngạc:
- Cậu ta… không đến nỗi nhìn lầm người? Ngươi đang nói gì vậy?
Chu Ôn lười trả lời. Thiếu chủ Trúc Hoa Bang Tần Ngạn đang xông tới, rõ ràng rất bực mình trước cảnh Chu Ôn vẫn bình thản nói chuyện giữa lúc căng thẳng như vậy.
Gương mặt xanh lè của Tần Ngạn bừng lên vẻ giận dữ:
- Các ngươi chẳng hiểu thời thế, tự tìm đường chết. Ban nãy ta còn thấy tên tiểu tử ngươi nháy mắt ra hiệu với sứ giả, vô lễ đến thế…
Chu Ôn lạnh lùng hỏi:
- Tần công tử đang nói nhảm gì vậy?
Rồi hắn xòe tay:
- Theo ta thấy, ngươi nên đến rừng mưa Cảnh Long nước Nam Chiếu, vật tay với con voi trắng đang gặm cây cọ. Chờ cái móng to như cối đá giáng lên đầu, có lẽ đầu óc ngươi mới tỉnh ra đôi chút.
Tần Ngạn nghiến răng ken két.
- Thằng chuột nhắt, chịu chết đi!
Gã rút đao ngang hông, sắp sửa chém Chu Ôn.
Sứ giả triều đình cũng liếc xéo Chu Ôn, ánh mắt đầy vẻ giễu cợt.
Đúng lúc đám hào kiệt kề đao thương lên cổ Chu Ôn và những người bên cạnh, một tiếng quát chợt vang lên:
- Dừng tay! Không được làm càn!
Người lên tiếng chính là tổng soái quân Hoàng Sào, Thiên Bổ Bình Quân đại tướng quân, kiêm Đô thống chư hào trong thiên hạ, Vương Tiên Chi.
Ông ngăn Tần Ngạn cùng những người khác lại. Thấy họ ngơ ngác, ông nói:
- Mấy chục năm qua, lão phu cứ như trải qua một giấc mộng dài ở Nam Kha. Hôm nay mới tỉnh, quả thật một câu nói đã đánh thức người trong mộng.
Ông nói tiếp:
- Hiền đệ Hoàng Sào cuối cùng cũng nhìn thấu hơn ta. Chuyến này, e rằng chúng ta phải đắc tội với sứ giả rồi.
Tần Ngạn cứng đờ người, lúng túng như con rối, tiến cũng không xong mà lui cũng chẳng được. Gã chỉ còn biết ngượng nghịu nhìn Vương Tiên Chi.
Vương Tiên Chi bỗng lấy ra một phong chiếu thư màu vàng sáng. Đó là thánh chỉ do chính tay thiên tử viết, đóng ấn ngọc. Trên đó ghi rõ phong Vương Tiên Chi làm Áp nha tả Thần Sách quân kiêm Giám sát Ngự sử, xá hết mọi tội lỗi cho ông ta, những thủ lĩnh khác cũng được ban thưởng tùy theo công lao.
Nhưng Vương Tiên Chi chẳng hề tiếc nuối. Xoẹt một tiếng, ông xé tan đạo thánh chỉ bằng gấm lụa tơ tằm, mực tiến vua từ huyện Dịch Châu, Hà Bắc viết lên. Những mảnh vụn tung bay như đàn bướm giữa trời, rơi lả tả trong lều.
- Chuyện này… Thủ lĩnh Vương, xé thánh chỉ là tổn hại thể diện hoàng gia. Sau này đâu dễ có được cơ hội tốt như vậy…
Nhậm khâm sai chưa nói hết câu, Chu Ôn đã nhìn sang hắn, cười bảo:
- Sứ giả vừa rồi còn muốn xem chúng ta thành trò cười. Giờ chính mình lại thành trò cười rồi, phải không?
Nhậm khâm sai tức đến tím mặt, định quát mắng Chu Ôn. Nhưng vừa chạm phải ánh mắt sâu thẳm như giếng cổ của Vương Tiên Chi, hắn chợt nhớ ra mình đang ở trong doanh trại quân địch. Toàn thân lạnh buốt, hắn không dám hé răng nữa.
Vương Tiên Chi nói:
- Kháng chỉ là tội phải tru di cả họ, lão phu nào có thể không biết? Nhưng giang hồ có quy củ của giang hồ. Vương mỗ đã quyết, không cần nhiều lời.
Ông lại nói:
- Hai bên giao chiến không giết sứ giả, nhưng những nghi thức cần có vẫn phải làm. Người đâu, lôi sứ giả xuống, đánh ba mươi roi rồi đuổi khỏi quân doanh!
Mặt Nhậm khâm sai thoắt trắng bệch như cá chết, mồ hôi lạnh túa ra khắp người. Hắn liên tục van xin, nhưng chẳng ai buồn để ý. Quan chấp pháp lập tức bước vào lều, lật vạt áo, lột quần hắn xuống rồi đánh ba mươi roi trước mặt muôn quân. Đánh đến khi lưng hắn đầy vết máu, vừa khóc vừa kêu cha gọi mẹ, đám quân sĩ mới áp giải hắn ra khỏi doanh trại.
Lúc rời đi, Nhậm khâm sai ngoảnh đầu nhìn về phía lều lớn, ánh mắt đầy vẻ oán độc khó tả.
Liễu Ngạn Chương, phó minh chủ Chấn Y Minh và cũng là người quen Vương Tiên Chi từ thuở nhỏ, nhìn ông rồi thở dài:
- Minh chủ, ta đã biết trước kết cục sẽ thế này. Có lẽ huynh chỉ đang chờ một lý do để buông bỏ những chấp niệm suốt nửa đời trước.
Ông lại nói:
- Nói cho cùng, Chấn Y Minh chúng ta xưa nay vốn chẳng bao giờ hợp tác với quan phủ.
Vương Tiên Chi lặng lẽ, vẻ buồn bã thoáng hiện, trong đáy mắt hằn dấu tháng năm:
- Phải.
Ông đưa tay xoa gò má sưng vù vì bị đánh, bước ra khỏi lều, đi đến bên Hoàng Sào đang đứng giữa đêm khuya.
Hoàng Sào chắp tay sau lưng, điềm nhiên nói:
- Vương huynh, ta chờ huynh ở đây. Huynh không khiến ta thất vọng. Huynh biết không, huynh muốn khôi phục vinh quang xưa của họ Vương ở Lang Gia, còn ta muốn từ nay về sau, trên đời không còn sĩ tộc.
Vương Tiên Chi lặng thinh hồi lâu.
Một lúc sau, ông nắm lấy tay Hoàng Sào.
Thuở thiếu thời kết giao, trọn đời chẳng phụ lòng nhau.
Hoàng Sào bỗng tự giễu:
- Hôm nay nhìn bề ngoài thì ta đánh huynh, nhưng thật ra huynh mượn tay ta để ổn định lòng người, chứng tỏ khí độ không màng hơn thua của cao thủ số một thiên hạ. Rốt cuộc, ta lại thành phông nền cho huynh.
Lời ấy khiến Vương Tiên Chi hiện lên như một người sâu xa mà giả ngây, mượn tay Hoàng Sào để kiên định lòng mình, khuất phục các tướng lĩnh muốn nhận chiêu an. Câu nói ấy cũng vừa hay trao cho ông một lối xuống thang.
Vương Tiên Chi nói:
- Từ hôm nay, dù phải vứt bỏ đầu lâu, đổ cạn máu xanh, chúng ta cũng chỉ có thể chiến đấu với triều đình đến hơi thở cuối cùng, không phụ khí cốt kiêu hãnh của hào kiệt Sơn Đông chúng ta.
Hoàng Sào nói:
- Nghe huynh có vẻ bi quan lắm. Lão tặc Tống Uy hẳn chưa đủ khiến huynh phải như vậy.
Vương Tiên Chi đáp:
- Tống Uy hiện ở phía tây, thống lĩnh ba đạo quân Bình Lư, Tuyên Vũ và Trung Vũ, binh hùng tướng mạnh, vài vạn quân. Hắn sẽ sớm đến Tống Châu. Nhưng hai ta liên thủ, lão tặc ấy chẳng đáng lo.
Ông cười khổ:
- Phiền phức là phía đông cũng có người đang thúc ngựa chạy gấp về Tống Châu.
Vương Tiên Chi nói:
- Tề Khắc Nhượng, một trong bốn vị nguyên soái lớn của nhà Đường, quan Binh bộ Thượng thư hàm kiểm hiệu, Tiết độ sứ Thái Ninh, Khâm sai thảo phạt quân Hoàng Sào, biệt hiệu “Tuyết tạnh Kỳ Liên”, sắp cùng Tống Uy bao vây chúng ta.
Lời vừa dứt, các hào kiệt đứng bên nghe cuộc trò chuyện giữa hai người đều biến sắc.
Việc Hoàng Sào đánh Vương Tiên Chi có ghi trong Tư Trị Thông Giám, Tân Đường Thư của Âu Dương Tu cũng chép lại. Nhưng trong chính sử, chuyện này xảy ra vào cuối năm Càn Phù thứ ba, tức năm 876, tại cuộc hội quân ở Kỳ Châu. Vì cần tạo kịch tính, tác giả dời việc ấy đến trước trận đại chiến ở Tống Châu năm Càn Phù thứ tư, tức năm 877, để nối liền với trận liên quân Vương Tiên Chi và Hoàng Sào giao chiến với quan quân do Tống Uy cầm đầu.
Tư Trị Thông Giám chép rằng: Tiên Chi mừng lắm, Liễu và những người khác đều chúc mừng. Mọi người còn chưa lui, Hoàng Sào vì chức quan không đến lượt mình, bèn nổi giận nói: “Thuở đầu chúng ta cùng lập lời thề lớn, tung hoành thiên hạ. Nay chỉ riêng hắn nhận quan chức, vào quân Tả, vậy hơn năm nghìn người của ta biết nương vào đâu?” Nói rồi đánh Tiên Chi, làm ông bị thương ở đầu. Nghĩa quân ồn ào không ngớt. Tiên Chi sợ mọi người nổi giận nên rốt cuộc không nhận chiếu mệnh.
Có điều, người viết cho rằng lời giải thích “chức quan không đến lượt mình” có lẽ chỉ là cách hiểu riêng của người chép sử. Theo cách làm thường thấy của nhà Đường, sau đó Hoàng Sào cũng sẽ được ban chức. Nhưng tác giả cũng không cho rằng Hoàng Sào là “chiến sĩ cách mạng kiên định” theo quan niệm đấu tranh giai cấp trước đây. Có lẽ lý do thật sự khiến Hoàng Sào từ chối chiêu an là vì những anh em dưới trướng chưa được sắp xếp ổn thỏa.
Thực tế, nhà Đường chưa từng chỉ chiêu an mỗi thủ lĩnh. Trong chuyện thu phục phản tặc, triều Đường đãi họ hậu hĩnh nhất, thường chiêu nạp họ để bổ sung quân lực. Chẳng hạn trong trận Thái Châu thời Đường Hiến Tông, triều đình giết sạch họ Ngô, nhưng các tướng lĩnh, mưu sĩ dưới trướng Ngô Nguyên Tế như Đổng Trọng Chất, Lý Hựu đều được trọng dụng, về sau thậm chí còn làm đến Tiết độ sứ. Dù sao, họ đều là người có năng lực, đã chứng tỏ giá trị của mình trong việc liên kết các thế lực.