- Dẫu vân gỗ hắc du lê có kém tử du lê đôi chút, nhưng món đồ cổ mấy trăm năm tuổi này còn lưu truyền được đến nay đã là chuyện đáng quý.
Nói xong về chất gỗ, Tô Tiểu Phàm bắt đầu định niên đại chiếc ống đựng bút.
- Đây hẳn là món đồ cuối thời Minh. Tay nghề chạm khắc cũng do một danh gia thực hiện. Nhìn lớp nước bóng lâu năm trên mặt gỗ, có thể đoán thuở trước nó từng được đặt trong thư phòng, để chủ nhân ngắm nghía thưởng thức. Chẳng rõ vì sao sau này lại trôi dạt đến chợ đồ cổ.
- Nói hay lắm!
Kính Thời Trân nhìn Tô Tiểu Phàm, vẻ kinh ngạc hiện rõ trên mặt. Rõ ràng ông không ngờ hắn đoán niên đại chuẩn đến thế.
Vị khách họ Đồng ngồi bên cạnh, từ nãy vẫn im lặng, giờ cũng nhìn Tô Tiểu Phàm bằng ánh mắt khác hẳn. Hắn còn quá trẻ, trẻ đến mức chẳng giống người trong nghề đồ cổ chút nào.
- Vậy cậu có biết hình chạm trên ống bút là gì không?
Kính Thời Trân vẫn chưa thử xong. Nhìn ra chất liệu và định niên đại là nhờ mắt nghề. Dẫu khiến ông kinh ngạc, cũng chưa đến nỗi thất kinh.
Nhưng nếu Tô Tiểu Phàm nói được hoa văn trên ống bút và ý nghĩa của nó, vậy mới chứng tỏ hắn có vốn hiểu biết sâu rộng. Kính Thời Trân không mấy tin hắn hiểu được tầng ý nghĩa ấy.
- Chú Kính, nếu cháu không nhìn lầm, chiếc ống bút này gọi là ống bút chạm nổi cao hình Bát Ái phải không ạ?
Tô Tiểu Phàm cười đáp. Thật ra, không nhờ những thông tin hiện lên trong đầu, hắn cũng nhìn ra được tay nghề chạm nổi trên món đồ này.
Chạm nổi cao là lối khắc khiến hoa văn nhô hẳn lên khỏi nền. Kiểu chạm ấy thường thấy trên ống bút, ống hương, đôi khi cũng được dùng trong nghề điêu khắc đá Thọ Sơn.
Còn hai chữ “Bát Ái” thì ban đầu Tô Tiểu Phàm không hiểu. Sau đó hắn lén dùng điện thoại tra cứu mới biết, đó là tám món mà tám danh nhân xưa yêu thích.
Đào Uyên Minh yêu hoa cúc, Mạnh Hạo Nhiên yêu hoa mai, Tô Đông Pha yêu nghiên mực, Vương Hy Chi yêu ngỗng, Chu Đôn Di yêu hoa sen, Mễ Phất yêu đá, Lý Bạch yêu rượu, Lục Vũ yêu trà. Tám người cùng những thứ họ yêu mến được gọi chung là Bát Ái của văn nhân.
Hoa văn chạm nổi trên chiếc ống bút chính là tám sở thích ấy. Trên một món đồ nhỏ như vậy mà người thợ dùng đường dao điêu luyện khắc ra tám nhân vật cùng những vật họ yêu thích. Tay nghề này tuyệt đối đã đạt đến tầm bậc thầy.
- Cậu nói đúng. Tên đầy đủ của chiếc ống bút này hẳn là ống bút gỗ hoàng hoa lê chạm nổi cao hình Bát Ái, chế tác vào cuối thời Minh.
Kính Thời Trân vỗ tay khen Tô Tiểu Phàm.
- Tiểu Tô, giỏi lắm. Cậu học những kiến thức này ở đâu vậy?
Trong nghề đồ cổ, điều quan trọng nhất là có thầy truyền nghề. Thông thường, chỉ có học trò được thầy dẫn dắt mới hiểu sâu những điều ấy. Kiến thức này lại hiếm người biết, nếu không có người chỉ dạy thì càng khó mà nắm được.
- Chú Kính, cháu học Anh Cương đấy ạ.
Tô Tiểu Phàm nói thế cũng không hẳn là lừa ông. Mấy món đồ chơi như chuỗi hạt hoàng hoa lê, hắn quả thực học từ Trịnh Đại Cương. Còn những kiến thức sâu hơn, hắn tự tìm tài liệu mà học.
- Học từ thằng Cương ấy à?
Kính Thời Trân lắc đầu lia lịa.
- Cậu cứ nâng nó lên tận trời. Nó mà biết thế nào là Bát Ái của văn nhân, tôi tặng luôn Tĩnh Tâm Đường cho nó cũng được.
Ông lại hỏi:
- Tiểu Tô, cậu còn nói được gì nữa không? Có nhìn ra ai là người làm chiếc ống bút này không?
- Chú Kính, chú tha cho cháu đi. Chút kiến thức trong bụng cháu bị chú moi sạch cả rồi.
Tô Tiểu Phàm cười khổ, lắc đầu. Nếu là tranh chữ cổ, hắn còn có thể đoán thử, bởi người nổi tiếng cũng chỉ có chừng ấy. Nhưng ống bút thuộc loại quá ít gặp, phần lớn do thợ thủ công làm ra, chưa chắc đã gọi là danh gia.
- Vậy để tôi nói cho cậu nghe.
Kính Thời Trân lên tiếng:
- Dù không có chữ ký, nhưng nếu tôi không nhìn lầm, chiếc ống bút này có lẽ do Trần Tử Thăng cuối đời Minh chế tác. Ông từng làm một chiếc ống bút bằng ngà, khắc bài Lan Đình Tự, tay nghề vô cùng tinh xảo. Ông cũng là người có khí tiết, vào buổi giao thời Minh Thanh vẫn nổi danh trong giới văn nhân.
Hiện giờ, người ta chỉ biết Trần Tử Thăng từng làm chiếc ống bút bằng ngà đó. Còn chiếc này là tác phẩm thứ hai của ông, ý nghĩa sâu xa hơn nhiều…
Kính Thời Trân đưa ra nhiều lý lẽ để chứng minh lai lịch chiếc ống bút hoàng hoa lê. Trước hết, lối chạm khắc của nó rất giống chiếc ống bút bằng ngà khắc Lan Đình Tự.
Hơn nữa, Trần Tử Thăng vốn là người Quỳnh Châu, có điều kiện kiếm được rễ cây hoàng hoa lê lâu năm. Chỉ không biết mấy trăm năm sau, chiếc ống bút này đã lưu lạc đến chợ đồ cổ Yên Kinh bằng cách nào.
- Chú Kính, vậy chiếc ống bút này đáng giá bao nhiêu?
Tô Tiểu Phàm hỏi. Với số tiền hiện có, hắn chưa đủ sức chơi đồ sưu tầm. Nói cho đúng, hắn chỉ là người mua đi bán lại đồ cổ, hay nói đơn giản hơn, một tay bán hàng rong ngoài chợ.
- Trần Tử Thăng được hậu thế đánh giá rất cao. Sau khi nhà Minh mất, ông không chịu làm quan cho triều Thanh, đến chết vẫn sống cảnh nghèo khó. Nếu đem đồ của ông ra bán đấu giá, nhiều người sẽ tin nhận.
Kính Thời Trân ngẫm nghĩ rồi nói:
- Mấy năm trước, ở Hương Cảng từng bán đấu giá một chiếc ống bút gỗ hoàng hoa lê hình hoa hướng dương, chế tác cuối Minh đầu Thanh. Chiếc ấy bán được chừng hai triệu. Nhưng hoa văn chạm khắc rất đơn giản, tay nghề còn kém xa món của cậu…
Ông trầm ngâm một lúc rồi nói tiếp:
- Theo tôi ước tính, nếu đưa chiếc này ra đấu giá thì giá không dưới ba triệu. Gặp người thật sự yêu thích, có thể bán được hơn năm triệu!
Sở dĩ lúc nãy Kính Thời Trân nói Tô Tiểu Phàm nhặt được món hời lớn nhất năm là vì vậy. Mua món đồ chỉ mất một trăm năm mươi tệ, đem đấu giá lại có thể bán được ba bốn triệu. Lời gấp hàng vạn lần, giữa thời buổi thị trường đồ cổ đã phát triển như ngày nay, quả thật khó mà tin nổi.
Dĩ nhiên, vào thập niên bảy mươi, tám mươi của thế kỷ trước, chuyện như thế xảy ra thường xuyên.
Khi ấy người ta chỉ vừa đủ ăn no, chẳng mấy ai nghĩ đến chuyện sưu tầm đồ cổ. Tranh chữ của danh nhân bị xem như giấy vụn đem bán, bàn ghế hoàng hoa lê chỉ đáng năm tệ một món. Đến nay, nhiều nhà sưu tầm lớn trong nước, kể cả Kính Thời Trân, đều là người hưởng lợi từ thời ấy.
- Ít nhất ba triệu, cao thì bán được năm triệu?
Tô Tiểu Phàm nghe mà ngây người. Phen này hắn phất lên thật rồi. Trong túi vốn chỉ còn hơn một trăm nghìn tệ, chớp mắt đã có thể kiếm thêm mấy triệu. Dĩ nhiên, phải bán chiếc ống bút đi thì số tiền ấy mới thành của hắn.
- Cậu họ Tô phải không?
Một giọng nói bỗng cất lên bên cạnh.
- Tôi rất thích chiếc ống bút này. Tôi trả bốn triệu, cậu có muốn sang tay không?
Tô Tiểu Phàm ngoảnh lại, thấy người đàn ông trung niên đang ngồi trên ghế sô pha.
- Ông là…
- Tôi họ Đồng, tên Đồng Đông Kiệt. Tôi điều hành một công ty văn hóa du lịch. Chiếc ống bút của cậu khá hiếm, tôi muốn mua về sưu tầm. Không biết ý cậu thế nào?
Người đàn ông nói với Tô Tiểu Phàm, nhưng mắt lại liếc sang Kính Thời Trân.
- Chú Kính, chú thấy sao?
Tô Tiểu Phàm cũng quay sang hỏi Kính Thời Trân. Đây là Tĩnh Tâm Đường của ông, nếu hai người giao dịch ở đây thì cũng phải để ý phép tắc.
Kính Thời Trân không để lộ vui buồn, chỉ nói với người đàn ông:
- Tiểu Đồng, cậu biết quy định của tôi rồi đấy. Món đồ do tôi giám định, lại giao dịch tại Tĩnh Tâm Đường, tôi thu hai mươi phần trăm giá bán. Khoản này do cậu trả. Còn thuế phí thì hai người tự bàn bạc với nhau.
- Chú Kính, quy định ấy cháu rõ. Bốn triệu là của Tiểu Tô, tám trăm nghìn thuộc về Tĩnh Tâm Đường. Toàn bộ thuế phí cháu sẽ chịu. Chú thấy thế nào?
Người đàn ông cung kính đáp.
Nghe Kính Thời Trân và Đồng Đông Kiệt nói chuyện, Tô Tiểu Phàm không khỏi tặc lưỡi. Tĩnh Tâm Đường kiếm tiền thật dễ. Chẳng phải bỏ ra đồng nào, chỉ giám định một món đồ đã thu về tám trăm nghìn, chẳng khác nào ngồi không mà hưởng.
- Món đồ không phải của tôi. Bán hay không phải do Tiểu Tô quyết định.
Kính Thời Trân dường như không mấy ưa Đồng Đông Kiệt. Giọng ông cũng chẳng giống đang nói chuyện với một vị khách.
- Chú Kính, nếu ông Đồng đã thích chiếc ống bút này, cháu nhường cho ông ấy vậy.
Tô Tiểu Phàm quyết định ngay, chẳng cần đắn đo. Đem món đồ đi đấu giá thì chẳng biết đến bao giờ mới bán được. Bốn triệu đâu phải ít, tiền vào tay mới là tiền của mình.
- Được. Tôi cho người chuẩn bị hợp đồng, hai người chờ một lát rồi ký. Ký xong sẽ chuyển tiền.
Kính Thời Trân vẫy tay gọi nhân viên, dặn dò vài câu. Cửa hàng vốn có sẵn mẫu hợp đồng điện tử, chỉ cần sửa lại là dùng được.
Dĩ nhiên, tám trăm nghìn Kính Thời Trân thu không phải vô cớ. Ông đứng ra bảo đảm giữa hai bên. Sau này món đồ có vấn đề, người mua sẽ tìm Tĩnh Tâm Đường chứ không tìm Tô Tiểu Phàm.
Trong lúc chuẩn bị hợp đồng, có người mang máy ảnh kỹ thuật số đến, chụp chiếc ống bút từ nhiều góc độ.
Cửa hàng có sẵn thiết bị in ảnh kỹ thuật số. Ảnh in ra sẽ được hai bên ký tên, điểm chỉ. Đây cũng là một trong những cách Tĩnh Tâm Đường phòng kẻ tráo hàng giả rồi quay lại bắt đền.
Tĩnh Tâm Đường có quy trình giao dịch đồ cổ riêng, lại có người chuyên lo việc này. Chừng mười phút sau, mọi giấy tờ cần thiết trước khi giao dịch đã được chuẩn bị xong.
Tô Tiểu Phàm và Đồng Đông Kiệt ký tên vào hợp đồng cùng ảnh chụp. Đồng Đông Kiệt ra ngoài gọi một người cấp dưới vào, rồi chuyển tiền ngay tại chỗ theo số tài khoản ngân hàng Tô Tiểu Phàm ghi trong hợp đồng.
Chỉ riêng khoản thanh toán tại cửa hàng, Đồng Đông Kiệt đã bỏ ra bốn triệu tám trăm nghìn. Còn thuế phí sau đó chưa tính, tổng số tiền chắc chắn vượt quá năm triệu.
Nhờ vậy, Tô Tiểu Phàm tận mắt thấy người giàu mua đồ cổ ra sao.
Hắn quanh năm phơi nắng ngoài chợ đồ cổ, khô cả cổ vì mặc cả với khách, ngày bán được ba trăm năm trăm tệ đã là khá lắm. Vậy mà giờ đây, ngồi máy lạnh uống trà ở Tĩnh Tâm Đường, chỉ nói dăm ba câu đã chốt được một vụ làm ăn trị giá mấy triệu. Cũng là buôn bán, nhưng cách biệt chẳng khác trời với đất.
- Chú Kính, còn chuyện kia thì sao? Chú có thời gian đi một chuyến không?
Giao dịch xong, Đồng Đông Kiệt cho người mang chiếc ống bút đi. Trông hắn chẳng giống người quý món đồ ấy như lời vừa nói.
Tô Tiểu Phàm và Triệu Chính Sơn nhìn nhau, đều hiểu ra đôi chút.
Đồng Đông Kiệt hẳn đã nhận ra Kính Thời Trân rất coi trọng Tô Tiểu Phàm. Bởi vậy, hắn mượn chuyện mua chiếc ống bút để trả cho Tô Tiểu Phàm một mức giá khá hời, lại biếu không Tĩnh Tâm Đường tám trăm nghìn tiền hoa hồng. Có thể nói, hắn đã tính toán chu toàn mọi bề.
- Chưa vội, chuyện ấy để sau hãy nói. Tiểu Tô, trong túi của cậu còn món gì vậy? Chẳng lẽ lại nhặt được của hời nữa?
Kính Thời Trân dường như không muốn bàn chuyện với Đồng Đông Kiệt trước mặt Tô Tiểu Phàm và những người khác. Ông quay sang nhìn chiếc túi còn lại đặt trên bàn.