Năm 1998, tỉnh Long Giang, trường cấp hai Thượng Bắc, phòng thi số mười bảy.
Tề Lỗi ngơ ngẩn nhìn ra ngoài cửa sổ. Ánh mắt hắn lướt qua rừng dương xanh um, dừng lại ở một cửa tiệm ngoài trường, biển hiệu ghi: “Cửa hàng băng đĩa Trào Lưu”.
Tiếng hát từ đâu vọng tới, xuyên thấu cả cửa kính, rót thẳng vào tai.
Nghe kỹ, đó là bài “Ngàn lý do đau lòng” của Trương Học Hữu.
“Đúng là thời thượng thật!”
Hắn cứng đờ cả cổ mới thu ánh mắt về. Trước mặt là một chiếc bàn học.
Chà, chiếc bàn này còn ghê gớm hơn. Gỗ nguyên khối, không ghép nối. Nếu dán nhãn đem bán trong cửa hàng nội thất cao cấp, riêng mặt bàn cũng đáng giá cả nghìn tệ.
Chỉ có điều nó hơi cũ, lớp sơn đã tróc lở. Chẳng biết bao nhiêu “cao nhân” từng để lại đây công thức toán, lời bài hát, danh ngôn, chen chúc chồng lên nhau.
Ở giữa còn có một lời tỏ tình nguệch ngoạc: “Tạm biệt, Từ Thiến”.
Chậc! Hai mươi năm trước, Tề Lỗi hẳn sẽ thấy câu ấy thật trong trẻo. Còn bây giờ, hắn chỉ muốn buông một câu như cư dân mạng: “Làm kẻ si tình mù quáng thì cuối cùng cũng chẳng được gì!”
Hắn rời mắt khỏi mặt bàn, nhìn khắp từng góc lớp học.
Tấm bảng đen bằng ván ép bị mẻ một góc, cũ kỹ chẳng kém gì bàn ghế.
Góc vệ sinh phủ khăn bàn trắng, những khung cửa sổ gỗ sơn xanh đã nứt nẻ, bong tróc…
Và những gương mặt tuổi trẻ vội vã đi ngang, ai nấy đều trở về chỗ ngồi. Vẻ nghiêm túc ấy lại ánh lên sức sống bừng bừng.
Dĩ nhiên, mấy dòng chữ ngay ngắn trên bảng còn khiến hắn kinh hãi hơn:
“Kỳ thi tuyển sinh cấp ba thành phố Thượng Bắc năm 1998, phòng thi số mười bảy.”
“Giả thôi.”
Tề Lỗi nhìn dòng “Tạm biệt, Từ Thiến”, rồi lại nhìn phòng thi số mười bảy.
“Chắc chắn là giả!”
Cuối cùng, hắn dừng mắt ở chiếc bàn bên cạnh. Một cô gái tóc ngắn, tràn đầy sức sống tuổi xuân.
“Này cô bé?… Cô bé!”
“Cô bé?”
Một lúc lâu sau, thiếu nữ tóc ngắn mới hiểu ra người ngồi bên cạnh đang gọi mình.
Nàng quay sang trừng Tề Lỗi. Trong ánh mắt chẳng những có bảy phần giận dữ mà ít nhất còn thêm ba phần khinh bỉ. Nàng ném lại một câu:
- Có bệnh!
Ở miền Bắc, người ta không gọi bạn đồng trang lứa là “cô bé”. Đó là cách người lớn gọi đám trẻ con.
“Ấy!”
Tề Lỗi cũng chẳng vui vẻ gì. Con bé này… trông thì dễ mến, sao tính khí lại dữ thế?
Hắn nhẫn nại giải thích:
- Cô bé, đừng hiểu lầm! Chú chỉ muốn hỏi…
Hắn còn chưa nói hết, thiếu nữ đã nổi trận lôi đình:
- Tôi còn là dì của anh đây này! Đồ ngốc!
Tề Lỗi đành chịu thua. Hắn quay lại, nhìn dòng chữ “Từ Thiến” trên mặt bàn rồi nhìn đôi bàn tay trắng trẻo của mình. Vẻ mặt hắn dần lắng xuống, không thử thăm dò nữa.
Thay vào đó, trong lòng bỗng dâng lên niềm kích động, hưng phấn khó tả.
Nói văn vẻ thì đây là một người đàn ông, ở tuổi ba bốn mươi đầy mỏi mệt và bất cam, bất chợt quay ngược dòng thời gian.
Nói thẳng ra là… hắn sống lại rồi!
Từ một gã đàn ông luống tuổi, bụng phệ của năm 2021, hắn trở về mùa hè của hai mươi ba năm trước.
Dù là trời cao ban ơn hay chỉ là tai nạn khiến thời gian chồng lấn, cũng đủ để Tề Lỗi vui mừng khôn xiết.
Chỉ có một điều khiến hắn hơi tiếc. Thời điểm sống lại bị lệch mất rồi.
Sao cứ phải là kỳ thi tuyển sinh cấp ba chứ?
Thời đi học ở kiếp trước của Tề Lỗi chẳng có gì vui vẻ.
Nhất là hồi cấp hai, hắn không phải đứa trẻ ngoan ngoãn, chịu khó học hành. Tâm trí hắn chẳng đặt vào chuyện học, thành tích vì thế mà bết bát.
Kỳ thi tuyển sinh cấp ba lại càng thảm hại. Tổng điểm sáu trăm, hắn chỉ được hơn một trăm.
Trong đó còn tính cả hai mươi điểm thể dục.
Đừng nói trường cấp ba trọng điểm, ngay cả trường cấp ba bình thường cũng chẳng muốn nhận. Hắn đành vào trường dạy nghề cho qua ngày.
Tuy hồi học trường nghề, hắn đã quay đầu, bắt đầu dồn tâm sức vào việc học, nhưng tất cả đều quá muộn.
Chậm một bước, chậm mãi về sau. Chất lượng giảng dạy, không khí học tập ở trường nghề, rồi cả những lựa chọn hạn hẹp khi thi lên cao, khiến hắn chẳng có cơ hội đứng ngang hàng với bạn bè cùng tuổi.
Tề Lỗi từ trường nghề lên một trường cao đẳng xoàng xĩnh, rồi từ cao đẳng học tiếp lên đại học.
Sau đó, hắn học cao học một ngành chẳng mấy ai ngó ngàng.
Tốt nghiệp cao học rồi lại vật lộn với chuyện tìm việc, mưu sinh, lập gia đình. Mỗi bước đều gian nan vô cùng.
Người khác bỏ ra mười phần sức lực, hắn phải chịu khổ gấp đôi mới mong theo kịp.
Nhưng trách được ai đây? Chính hắn gieo nhân nào thì phải gặt quả nấy. Nửa đời chật vật cũng là do mình tự chuốc lấy.
Tề Lỗi đã không biết bao nhiêu lần mơ tưởng: nếu năm ấy hắn chịu khó hơn một chút, thi tuyển sinh cấp ba tốt hơn một chút, dù không vào được trường trọng điểm mà chỉ vào trường bình thường, thì hai mươi năm sau đó cũng đã khác hẳn.
Ít nhất khi thi đại học, hắn đã có thể đạt điểm cao hơn, có nhiều lựa chọn hơn.
Nhưng đem hắn trở lại phòng thi cấp hai là có ý gì?
Hai mươi năm trước, hắn còn chẳng biết Newton nói gì. Hai mươi năm sau, hắn sắp quên cả ông lão ấy là ai. Thi thố thế nào đây?
Chẳng lẽ sống lại một lần rồi vẫn vào trường nghề học kê bàn, bưng mâm?
Sau thoáng than vãn, Tề Lỗi dần bình tĩnh lại. Tâm hồn người đàn ông trung niên giúp hắn điềm đạm hơn hẳn cậu thiếu niên mười sáu, mười bảy tuổi.
Nghĩ kỹ thì tình cảnh này cũng chưa đến nỗi tệ. Ít ra hắn vẫn biết nhiều hơn hai mươi năm trước.
Trước hết, tạ ơn trời đất, hắn còn nhớ đề văn kỳ thi tuyển sinh cấp ba năm ấy là “Của tôi…”
Ông nội Tề Lỗi phát hiện mắc ung thư ruột kết ngay trước kỳ thi, vừa phẫu thuật xong. May sao ca mổ thành công. Cả nhà hắn vừa trải qua nỗi đau tưởng như mất người thân, rồi lại vỡ òa mừng rỡ.
Tề Lỗi đã tận mắt trải qua chuyện ấy, nên bài văn năm đó hắn viết về “Ông nội của tôi”.
Bởi cảm xúc là thật, lại thêm hắn vốn có chút năng khiếu viết lách, bài văn ấy trở thành điểm sáng duy nhất trong kỳ thi. Thang điểm tối đa là năm mươi, hắn được bốn mươi. Đến giờ hắn vẫn nhớ rõ.
Thứ hai, kiếp trước, điểm ngữ văn, tiếng Anh, toán tổng hợp, khoa học tổng hợp và chính trị cộng lại chưa đến một trăm. Trừ đi bốn mươi điểm bài văn, hắn chỉ còn hơn năm mươi điểm.
Năm môn mà chỉ được năm mươi điểm!
Thành tích kém thôi chưa đủ để giải thích con số ấy. Phải có sao chổi chiếu mạng mới thi ra được như vậy.
Thi lại lần nữa, dù có khoanh bừa, chắc cũng khá hơn hồi trước chứ?
Cuối cùng, kiếp trước để tự tin hơn khi đi làm, vững vàng hơn ngoài xã hội, hắn đã cắm đầu học tiếng Anh suốt đại học và cao học, thậm chí còn thi qua TOEFL. Tiếng Anh cấp hai có khác đi đôi chút thì chắc cũng không đến nỗi xa lạ.
Tóm lại, muốn thi lại được hơn một trăm điểm hẳn còn khó hơn vào trường cấp ba trọng điểm.
Yêu cầu của hắn cũng chẳng cao. Qua được điểm chuẩn vào trường cấp ba bình thường là tốt rồi. Nếu cố tìm cách, có lẽ hắn còn chút hy vọng vào trường trọng điểm theo diện đóng thêm tiền. Dĩ nhiên, hy vọng ấy rất mong manh, đừng mơ quá nhiều.
Nhưng là người từng trải, hắn hiểu rằng một thanh niên lớn lên ở thị trấn nhỏ, nhất là ở miền Bắc, nếu không có người cha quyền thế, học hành gần như là con đường duy nhất để đổi đời.
Kỳ thi tuyển sinh cấp ba chính là ngã rẽ đầu tiên của đời người.
Trường nghề, trường cấp ba bình thường và trường trọng điểm cách nhau xa tựa trời với vực. Dẫu chỉ có một chút cơ hội, hắn cũng phải thử sức.
Nghĩ đến đây, vẻ mặt Tề Lỗi trở nên nghiêm nghị. Hắn nhìn sang thời gian thi ghi bên bảng.
Kỳ thi kéo dài hai ngày. Sáng nay thi toán tổng hợp trước, chính trị sau; buổi chiều thi ngữ văn.
Sáng mai chỉ có một môn khoa học tổng hợp, buổi chiều thi tiếng Anh.
Năm môn trong hai ngày. Dù ban tổ chức đã chừa thời gian cho thí sinh nghỉ ngơi, lịch thi vẫn rất sít sao. Với Tề Lỗi, thời gian lại càng gấp gáp.
Đúng lúc ấy, giám thị đã ôm một chồng đề thi bước vào. Thử thách đầu tiên kể từ khi sống lại chính thức bắt đầu, chẳng cho hắn lấy một phút chuẩn bị.
…
Toán tổng hợp, gồm đại số và hình học, thời gian làm bài hai tiếng.
Nhận đề xong, Tề Lỗi điền tên, trường học, rồi chép số báo danh theo tờ giấy dán ở góc bàn.
Hắn bắt đầu làm bài ngay. Nói là làm bài, thật ra chỉ là tìm xem câu nào chịu làm quen với hắn.
Dù sao đã hơn hai mươi năm trôi qua. Ngay cả học sinh giỏi sống lại cũng quên gần hết, huống hồ hắn từng là học sinh dốt. Hầu hết các câu đều xa lạ như người dưng.
Dẫu vậy, Tề Lỗi vẫn nghiêm túc đọc từng câu điền vào chỗ trống, đúng sai và trắc nghiệm.
Một vài câu hắn vẫn giải được, chẳng hạn có thể dùng kiến thức cấp ba, đại học để suy ngược.
Kiến thức cấp ba, đại học trong đầu Tề Lỗi giờ cũng mơ hồ, nhưng ít ra hắn từng học qua, vẫn còn đôi chút ấn tượng. Lúc này những thứ ấy có thể dùng được.
Ngoài ra còn có vài câu cho điểm không khó.
Dốt đến đâu thì hắn vẫn biết định lý Pythagoras chứ? Phương trình bậc hai một ẩn cũng giải được mà? Còn phép biến đổi đẳng thức, đặt ẩn phụ, khử ẩn, hắn đều có thể thử.
Câu nào dễ thì cố giành điểm câu ấy, đừng vì sơ suất mà mất điểm.
Nhưng những câu kiểu ấy rốt cuộc chẳng có bao nhiêu. Tề Lỗi nhanh chóng xem xong phần lớn đề thi, trừ những câu tự luận. Cộng lại chỉ được hơn chục câu. Còn lại thì hắn chịu.
Nhưng không sao. Cuộc thi mới bắt đầu được chừng mười phút. Tất cả thí sinh đều đang cúi đầu vò óc suy nghĩ, chỉ riêng Tề Lỗi chậm rãi rướn cổ…
Hắn dùng đôi mắt tinh tường tám độ liếc sang bên cạnh. Cô bạn tóc ngắn xinh đến mức khiến người ta phải trầm trồ, nhưng tính khí thì chẳng dễ gần chút nào.
Không còn cách nào khác, kiếm thêm được điểm nào hay điểm ấy. Dù là chép cũng thế.
Mà cũng không tệ. Hai người ngồi ở hai bàn riêng, giữa chừng còn có lối đi, vậy mà Tề Lỗi vẫn kịp liếc thấy kha khá, cho đến khi bị cô bạn phát hiện.
Vì chuyện lúc trước, nàng vốn đã không có ấn tượng tốt với Tề Lỗi. Cô gái tóc ngắn lập tức trừng mắt, còn dùng cánh tay trắng muốt che kín cả bài thi.
“Trắng thật!”
Tề Lỗi thầm khen.
Quả nhiên, đàn ông dù mười sáu tuổi hay ba mươi sáu tuổi vẫn thích những cô gái mười sáu tuổi!
Hắn cười xin lỗi với cô bạn tóc ngắn rồi thôi, không làm phiền nàng nữa.
Ưu điểm của tâm hồn trung niên là biết giữ chừng mực. Giám thị ngồi phía trước vốn đã định lên tiếng nhắc nhở, thấy vậy cũng nuốt lời cảnh cáo vào trong.
Thật ra bà đã sớm nhận ra Tề Lỗi không thành thật lắm. Nhưng chưa đến lúc bất đắc dĩ, bà sẽ không lên tiếng cảnh cáo, càng không dùng quyền giám thị để đuổi thí sinh ra ngoài.
Dù lũ trẻ chưa hiểu, bà lại biết rõ kỳ thi tuyển sinh cấp ba có ý nghĩa thế nào với chúng.
Từ đây, cơ hội tiếp cận nền giáo dục tốt không còn ngang nhau nữa. Vào được một ngôi trường tốt cũng đồng nghĩa có một khởi đầu thuận lợi.
Tề Lỗi hết chỗ để chép. Hắn rà lại bài thi một lượt, ngoài mấy câu tự luận ra, hắn đã điền được một nửa, chỉ không biết đúng sai thế nào.
Nhưng hắn cũng tự hiểu, đến đây là hết.
Hắn điền bừa cho kín những câu trắc nghiệm, đúng sai và điền vào chỗ trống còn lại, sau đó… nộp bài.
Đúng vậy, hắn bỏ hẳn phần tự luận, ngay cả thử làm cũng không buồn. Chẳng ích gì.
Hắn vừa đứng dậy, cô bạn tóc ngắn đã ngạc nhiên nhìn sang.
“Hắn… nộp bài rồi à?”
Giám thị cũng khẽ cau mày.
“Đến chép cũng lười chép nữa sao? Bỏ cuộc luôn rồi?”
Bà không khỏi lắc đầu. Là một giáo viên lâu năm, bà chẳng ngại học sinh kém. Bà chỉ sợ học sinh tự bỏ cuộc. Đứa nào mới hai mươi phút đã nộp bài, buông xuôi thế này còn chẳng bằng mấy đứa biết chép, ít ra chúng còn hiểu thêm được một điểm cũng đáng quý.
Nhưng hành động tiếp theo của Tề Lỗi lại khiến giám thị bất ngờ hơn.
Hắn mang bài thi đến trước mặt bà, nở nụ cười rạng rỡ, đứng thẳng rồi cúi người. Vẻ thành khẩn ấy không có chút giả tạo hay qua loa.
- Thưa cô, em xin lỗi… đã làm phiền cô.
Nói xong, hắn mới sải bước rời khỏi phòng thi.
Giám thị nhìn theo bóng lưng Tề Lỗi, ngẩn người hồi lâu.
Xin lỗi… đã làm phiền?
Chẳng lẽ nó biết mình đã phát hiện ra nó gian lận? Vậy mà vẫn cư xử được như thế…
Bà bất giác mỉm cười. Trong lòng dần ấm lại.
Đứa trẻ này khá đấy. Mới mười lăm, mười sáu tuổi mà đã điềm đạm, biết ý. Theo kinh nghiệm hơn hai mươi năm đứng lớp của bà, nó quả thật không tệ.
Thôi được, bà giám thị này đổi thái độ còn nhanh hơn lật sách.