- Đúng là ngậm máu phun người, nói năng hồ đồ!
Vốn đã bị những tội danh Lý Lăng liên tiếp nêu ra đè nặng đến hoảng hốt, Trang Hoằng cứ tưởng cuối cùng cũng tóm được sơ hở trong lời nói của hắn. Gã lập tức quát lớn:
- Ngươi cũng phải nghĩ cho kỹ rồi hãy vu cáo bản quan! Mười mấy năm trước, ta còn chưa làm việc ở huyện nha, lấy đâu ra tội lỗi?
Lời ấy lập tức được những người khác phụ họa. Huyện thừa Phong Bình vuốt râu, nói:
- Huyện tôn, tên dân đen này chỉ đang bịa chuyện vu vạ, nói toàn những điều không có căn cứ. Theo ý hạ quan, hắn muốn làm rối lòng dân huyện Giang Thành ta. Cứ bắt xuống đánh thật nặng, tra hỏi xem rốt cuộc kẻ nào sai hắn làm những chuyện này!
Chủ bạ Vương Hạ ngập ngừng giây lát rồi cũng lên tiếng:
- Huyện tôn, việc này can hệ đến danh tiếng huyện nha. Vẫn nên thận trọng thì hơn.
Ngụy huyện lệnh nhìn Lý Lăng. Y cũng thấy lời hắn nói quá mức hoang đường, nhưng biết lấy gì mà gỡ đây? Huống hồ, xấp chứng cứ dày cộp trong tay y vẫn chưa lật đến những trang sau, nên chưa hình dung được lời buộc tội nghiêm trọng hơn mà Lý Lăng vừa nêu là chuyện gì.
- Lý Lăng, chớ ăn nói hồ đồ. Bằng không, coi chừng phép nước không dung tình!
- Xin huyện tôn đại nhân nghe cho rõ. Thảo dân tuyệt đối không vu oan, mà thật sự đã tra được trong rất nhiều hồ sơ, công văn lưu tại kho hồ sơ của huyện nha một vụ tệ hại năm xưa. Chuyện ấy quả thực có liên quan đến Trang điển sử!
- Ngươi…
Trang Hoằng đang định lên tiếng bác bỏ thì huyện lệnh đã giành lời trước. Ngụy Lương nhìn chằm chằm Lý Lăng:
- Ngươi cứ nói đi. Nếu không khiến mọi người tin phục được, bản quan đành cho ngươi nếm chút đòn roi.
Lý Lăng cúi người hành lễ, rồi mới nhìn sang Trang Hoằng:
- Trang điển sử, vừa rồi thảo dân đã nói, vụ việc này có liên quan đến chức điển sử của ngài. Vì thế, lúc ấy ngài đương nhiên chưa làm việc trong nha môn. Nhưng phụ thân ngài là Trang Hoành thì khi đó đang giữ chức ở huyện nha, làm lại viên phòng hộ. Điều này, ngài không phủ nhận được chứ?
Tim Trang Hoằng khẽ thắt lại. Tên này ngay cả chuyện của cha mình cũng điều tra rõ ràng, xem ra đã bỏ ra không ít công sức. Nhưng trước mặt bao nhiêu người, gã không tiện nói dối, đành hừ lạnh rồi gật đầu, coi như thừa nhận.
Lý Lăng không tiếp tục tranh luận với gã, quay sang Ngụy huyện lệnh:
- Huyện tôn, xin xem mấy bản cung từ phía sau. Thảo dân đã ghi rõ ràng mọi chuyện năm ấy. Mười tám năm trước, phủ Hành Châu chúng ta từng nhận chiếu chỉ của triều đình, yêu cầu năm huyện tiến cống ba nghìn tấm vải tơ vàng gai, thứ đặc sản của địa phương. Đó là vật cung cấp cho hoàng cung, tuyệt đối không được thiếu. Ta nghĩ những người lớn tuổi có mặt ở đây hẳn vẫn còn nhớ chuyện ấy, phải không?
Ngụy huyện lệnh đã làm theo lời hắn, lật đến những bản cung từ phía sau. Y chăm chú đọc, đôi mày dần nhíu lại.
Ngoài công đường, dân chúng cũng rì rầm bàn tán:
- Hắn vừa nhắc, ta mới nhớ ra đúng là từng có chuyện ấy. Khi đó nha môn còn định san phẳng ruộng tốt của chúng ta để chuyên trồng cây vàng gai, nuôi tằm dệt vải.
- Đúng rồi, quả có chuyện đó. Nhưng sau này việc ấy bị dẹp đi, hình như lại sinh thêm một khoản thuế tạp nào đó. Nếu không, lương thực trong huyện ta e rằng cũng chẳng đủ ăn…
- Hình như gọi là thuế tơ cống. Năm nay vẫn còn thu đấy. Nghe nói nhà nào cũng phải nộp đủ hai lượng bạc!
Mọi người xì xào hồi lâu, cuối cùng đều nhớ lại chuyện chẳng mấy vui vẻ này. Dân chúng Đại Việt xưa nay phải gánh đủ thứ thuế má, khoản nọ chồng lên khoản kia, thành thử chẳng ai để tâm riêng đến món thuế tơ cống nữa.
Lý Lăng lại cất tiếng:
- Chúng ta là thần dân, triều đình đã cần dùng thì dẫu khó đến đâu cũng phải cố mà lo liệu. Nhưng lạ ở chỗ, sau đó lại xảy ra một biến cố, khiến hơn mười năm nay huyện ta không còn phải tiến cống vải tơ vàng gai nữa. Đại nhân có biết vì sao không?
Không chờ ai trả lời, Lý Lăng tự nói tiếp:
- Bởi vì có thêm một khoản thuế, gọi là thuế vàng gai. Cũng như dân thường không muốn đi phu thì có thể bỏ tiền chuộc thân, huyện ta đã nộp một khoản rất lớn để khỏi phải tiến cống. Số tiền được định từ năm ấy là mười lăm nghìn lượng bạc. Khi đó, giá vải tơ vàng gai trên thị trường là năm lượng một tấm, tính ra cũng chẳng phải quá cao.
Hắn quay sang Trang Hoằng:
- Trang điển sử, những chính sách này đều được ghi chép trong sổ sách, bên trên còn đóng dấu của lệnh tôn, khi ấy đang làm lại viên phòng hộ trong huyện nha. Ngài không thể phủ nhận chứ?
Trang Hoằng trầm ngâm giây lát. Gã chưa thấy việc này có gì đáng ngại, bèn gật đầu:
- Bản quan cũng nhớ chuyện ấy. Đó chẳng qua là chút công lao nhỏ mà tiên phụ đã lập cho huyện Giang Thành, vốn chẳng đáng nhắc đến. Sao nào? Chẳng lẽ ngươi muốn nói tiên phụ làm vậy là sai? Chẳng lẽ ngươi muốn nói chúng ta nên tiếc khoản thuế ấy, để rồi phá bỏ bao nhiêu ruộng tốt mà trồng cây vàng gai hay sao?
Miệng nói như vậy, nhưng trong lòng gã đã lờ mờ cảm thấy bất an. Chỉ là nhất thời chưa nghĩ ra rốt cuộc vấn đề nằm ở đâu.
Những người xung quanh cũng lộ vẻ ngờ vực. Ai nấy đều không hiểu Lý Lăng định giở trò gì, tại sao lại nói đây là một vụ tệ nạn nghiêm trọng, thậm chí còn nặng hơn cả chuyện biển thủ tiền công.
Sắc mặt Ngụy huyện lệnh thì đã thay đổi. Y ngẩng đầu khỏi bản cung từ, nhìn Lý Lăng bằng ánh mắt kỳ lạ, rồi lại nhìn sang Trang Hoằng. Ánh mắt ấy khiến lòng gã càng thêm lạnh buốt.
- Huyện tôn…
Lý Lăng mỉm cười:
- Vấn đề trong chuyện này lớn lắm. Chẳng lẽ chư vị không nhận ra mọi việc hết sức bất hợp lý sao? Ban đầu, triều đình ra lệnh cho cả năm huyện Hành Châu cùng gánh ba nghìn tấm vải tơ vàng gai. Sau đó, mỗi huyện đều tìm đủ lý do để thoái thác. Cuối cùng, phủ nha mới giao toàn bộ khoản tiến cống ấy cho huyện Giang Bắc ở bên cạnh, còn các huyện khác thì lần lượt góp tiền trợ cấp cho họ. Nói cách khác, đúng như thảo dân vừa nói, cái gọi là thuế vàng gai chẳng qua là bỏ tiền cho huyện Giang Bắc trồng gai, dệt vải thay bốn huyện chúng ta mà thôi!
Nói đến đây, Lý Lăng hít sâu một hơi rồi đưa mắt nhìn khắp bốn phía:
- Nói cho cùng, triều đình chẳng hề đặt ra khoản cống nộp nào như thế. Đó chỉ là cái tên do quan phủ năm ấy tùy tiện đặt ra. Đáng sợ hơn nữa là lẽ ra mười lăm nghìn lượng bạc này phải do bốn huyện còn lại cùng nhau gánh vác, vậy mà cuối cùng toàn bộ lại đổ lên đầu riêng huyện Giang Thành. Các vị phụ lão, suốt mười tám năm, tròn mười tám năm, chúng ta đã bị che mắt, thay bốn huyện kia nộp thuế! Hơn nữa, nếu thảo dân đoán không lầm, khoản tiền này cuối cùng cũng chẳng được chuyển đến huyện Giang Bắc, càng không rơi vào tay những người dân mất ruộng vì việc trồng gai. Nó đã bị một số kẻ tham lam chiếm làm của riêng!
- Trong chuyện này, tất cả chúng ta đều bị đánh tráo khái niệm, bị che mắt. Chỉ có ba huyện kia là được lợi. Còn dân huyện Giang Thành chúng ta, cùng với dân huyện Giang Bắc, đều chịu thiệt nặng. Kẻ được lợi lớn nhất lại là đám quan lại tham ô. Suốt mười tám năm, hàng trăm nghìn lượng bạc đã chảy hết vào túi chúng!
- Kẻ khởi xướng mọi chuyện chính là Trang Hoành, khi ấy đang giữ chức lại viên phòng hộ trong huyện nha. Cũng nhờ lập được công trong vụ này, lão mới được cấp trên cất nhắc lên chức điển sử của huyện. Rồi sau đó mới có chuyện Trang điển sử kế nghiệp cha, trở thành vị điển sử hôm nay!
Một tràng dài vừa dứt, những người dân chậm hiểu vẫn còn ngơ ngác như lạc giữa mây mù. Nhưng người nhanh trí như Cố Nguyệt Tử thì sắc mặt đã biến đổi, ai nấy đều giận dữ tột độ.
Có người gan dạ lập tức chửi ầm lên:
- Đúng là đồ vô liêm sỉ! Hóa ra suốt mười tám năm qua, chúng ta vẫn phải nộp thuế thay cho người khác! Hàng trăm nghìn lượng bạc cũng rơi hết vào túi chúng! Bọn này đáng giết, đáng chết!
Ban đầu chỉ vài người mắng chửi. Sau khi có người nhiệt tình giải thích cho những người xung quanh, tiếng nguyền rủa lập tức lan rộng. Lại có người quỳ thẳng xuống ngoài công đường, hướng lên Ngụy huyện lệnh mà dập đầu liên hồi:
- Xin quan lớn thanh thiên làm chủ cho chúng tôi!
Đám đông sục sôi, tình hình gần như mất kiểm soát.
Đám quan lại trong huyện nha, từ Trang Hoằng đến Phong Bình, đều ngây ra như phỗng. Chúng hoàn toàn không biết phải phản ứng thế nào.
Chuyện thuế vàng gai, dĩ nhiên chúng biết rõ. Bản thân chúng cũng đã hưởng không ít lợi lộc từ đó. Nhưng xưa nay chẳng ai chịu ngẫm xem khoản thuế ấy có hợp lý hay không. Dù sao, nó đã được thu suốt hơn mười năm. Các quan tiền nhiệm đều làm như vậy, bọn chúng cứ thế nối theo là được.
Mãi đến hôm nay, khi Lý Lăng từng câu từng chữ vạch trần nội tình, mọi người mới nhận ra đằng sau khoản thuế ấy lại giấu một tệ nạn lớn đến nhường nào.
Hiện giờ mới chỉ có vài trăm người biết chuyện. Chờ đến khi tin tức truyền ra, cả thành đều hay, nhà họ Trang ắt gặp đại họa.
Bởi Lý Lăng đã nói rõ, Trang gia từ một nhà lại nhỏ bé mà leo lên thành một trong bốn vị quan lớn của huyện, tất cả đều nhờ vào thủ đoạn này, nhờ vào việc hãm hại dân chúng quê nhà. Tội ấy còn nghiêm trọng hơn tham ô, nhận hối lộ thông thường rất nhiều.
Những chuyện khác, Trang Hoằng cùng lắm chỉ chèn ép vài người có liên quan. Dân chúng bị hại không có sức chống cự, đành cắn răng chịu đựng. Nhưng chuyện thuế vàng gai lại khác. Nhà họ Trang đã khiến cả thành chịu thiệt. Mối thù này lớn đến mức nào, chỉ nghĩ thôi cũng đủ khiến người ta lạnh gáy.
Sau cơn sững sờ, Trang Hoằng lại chìm vào hoảng loạn. Gã chỉ còn biết gào lên:
- Ngươi… ngươi đúng là nói năng hồ đồ! Chuyện này tuyệt đối không phải như ngươi nói! Người đâu, bắt lấy hắn cho ta, lôi ra ngoài đánh một trăm roi!
Trong lúc cuống quýt, gã đã quên mất trên công đường vẫn còn huyện lệnh, cứ thế tự tiện ra lệnh hành hình.
Nhưng đám nha dịch dưới quyền lần này lại đứng im như bị điểm huyệt. Chúng không xông tới bắt người như trước, chỉ ngập ngừng nhìn Trang Hoằng, rồi nhìn lên vị tân huyện lệnh đang sa sầm mặt.
Một phần là chúng có điều lo ngại. Quan trọng hơn, nhà nào trong số chúng cũng từng góp tiền nộp thuế vàng gai. Trong lòng chúng vốn đã bực bội, phẫn nộ. Ít nhất vào lúc này, chẳng ai còn muốn ngoan ngoãn nghe lệnh gã.
Ngụy huyện lệnh cũng lên tiếng:
- Trang điển sử, xin hãy thận trọng lời nói. Lời Lý Lăng mới chỉ là lời khai một phía, nhưng đã có chứng cứ để tra xét. Nếu điều hắn tố cáo là thật, bản quan nhất định sẽ làm chủ cho hắn, làm chủ cho dân chúng huyện Giang Thành!
Đến câu cuối, giọng y đã lạnh buốt. Những lời ấy chẳng khác nào một thùng nước đá dội thẳng xuống đầu Trang Hoằng, khiến cả người gã cứng đờ.
- Huyện tôn anh minh! Điều tiếp theo thảo dân muốn tố cáo chính là việc Trang điển sử cùng huynh đệ Trang Cường để che giấu chứng cứ phạm tội, đã định phóng hỏa đốt kho hồ sơ, mưu giết cả thảo dân trong đó!
Đến lúc này, Lý Lăng cuối cùng cũng tung ra đòn quyết định. Lá bài cuối cùng đã lật ngửa, lưỡi dao giấu kín cũng phơi bày trước mắt mọi người!